فکر احتمالاتی در ترید: چرا نتیجه‌ی یک معامله هیچ چیزی را ثابت نمی‌کند

اگر سکه‌ای را ده بار بیندازی و هفت بار شیر بیاید، نتیجه نمی‌گیری که سکه خراب است. ولی بسیاری از تریدرها با یک استراتژی دقیقاً همین کار را می‌کنند: سه ضرر پشت سر هم می‌خورند، به این نتیجه می‌رسند که «دیگر کار نمی‌کند» و سراغ روش بعدی می‌روند. مشکل آن‌ها معمولاً استراتژی نیست؛ این است که نتیجه‌ی هر معامله را جدی‌تر از چیزی که هست می‌گیرند.

بازار چه چیزی را از اکثر تریدرها می‌گیرد

برد باربر، تِرنس آدین و همکارانشان داده‌های کامل بورس تایوان را بررسی کردند؛ یکی از معدود بازارهایی که همه‌ی معامله‌های همه‌ی افراد در آن ثبت شده است. در مقاله‌ی ۲۰۰۴ آن‌ها، بیش از هشت نفر از هر ده معامله‌گر روزانه در یک دوره‌ی معمول شش‌ماهه ضرر کرده بودند. حتی پرکارترین معامله‌گرها که پیش از هزینه‌ها سود داشتند، بخش بزرگی از سودشان را به کارمزد و هزینه‌ی معامله دادند. پژوهش بعدی همین گروه نشان داد که بسیاری از این افراد با وجود ضرر، سال‌ها به معامله ادامه می‌دهند.

این عددها برای ترساندن نیست؛ برای این است که بدانیم «حس» معامله‌گر درباره‌ی مهارتش قابل اعتماد نیست. چیزی که قابل اعتماد است، آمار تعداد زیادی معامله است.

لبه یعنی احتمال، نه قطعیت

مارک داگلاس در کتاب «ترید در منطقه» این ایده را ساده کرد: لبه‌ی یک استراتژی فقط یعنی احتمال اتفاق افتادن یک نتیجه کمی بیشتر از نتیجه‌ی دیگر است. هر چیزی ممکن است اتفاق بیفتد، لازم نیست بدانی معامله‌ی بعدی چه می‌شود تا در مجموع سود کنی، و برد و باختِ یک استراتژی سودده هم به ترتیبی تصادفی پخش می‌شوند.

یک مثال ساده: استراتژی‌ای با نرخ برد ۴۵ درصد و نسبت سود به ضرر ۲ به ۱، در بلندمدت سودده است. ولی همین استراتژی به‌راحتی می‌تواند پنج یا شش ضرر پشت سر هم بدهد. اگر بعد از ضرر چهارم کنارش بگذاری، دقیقاً در جایی رهایش کرده‌ای که طبیعی‌ترین رفتارش را نشان می‌داد.

خودت را با یک سری بسنج، نه با یک معامله

• واحد ارزیابی را عوض کن: به‌جای «این معامله خوب بود یا بد؟» بپرس «۲۰ معامله‌ی اخیرم طبق قانون بودند؟». نتیجه‌ی یک معامله را تصادف تعیین می‌کند؛ نتیجه‌ی ۱۰۰ معامله را لبه.
• ریسک را قبل از ورود بپذیر: اگر حد ضرر و اندازه‌ی پوزیشن را از قبل گذاشته‌ای، ضرر خوردن بخشی از برنامه است، نه شکست. کسی که ریسک را واقعاً پذیرفته، با رسیدن قیمت به حد ضرر جابه‌جایش نمی‌کند.
• بدترین حالت معمول را بشناس: بیشترین زنجیره‌ی ضرر و بیشترین افت سرمایه‌ی استراتژی را در بک‌تست ببین تا وقتی در معامله‌ی واقعی اتفاق افتاد، غافلگیر نشوی.
• ریسک هر معامله را کوچک نگه دار: وقتی هر معامله فقط بخش کوچکی از حساب را در خطر می‌گذارد، هیچ معامله‌ای آن‌قدر مهم نمی‌شود که فکرت را قفل کند. اندازه‌ی پوزیشن دقیقاً برای همین است.

نشانه‌هایی که هنوز احتمالاتی فکر نمی‌کنی

• بعد از یک برد بزرگ، حجم معامله‌ی بعدی را بزرگ‌تر می‌کنی چون «حالا بازار را فهمیده‌ای».
• بعد از دو یا سه ضرر، قانون‌هایت را عوض می‌کنی، بدون اینکه تغییر را آزمایش کرده باشی.
• از ورود به ستاپی که طبق قانونت درست است می‌ترسی، چون معامله‌ی قبلی ضرر داد.
• دنبال اندیکاتور یا سیگنالی می‌گردی که «هیچ‌وقت اشتباه نکند».

جمع‌بندی

تریدری که احتمالاتی فکر می‌کند از ضرر خوشش نمی‌آید، ولی از آن نمی‌ترسد. او می‌داند یک معامله فقط یک نمونه از یک توزیع است؛ پس قوانینش را اجرا می‌کند، ریسکش را کوچک نگه می‌دارد و قضاوتش را به بعد از تعداد کافی معامله موکول می‌کند. این تغییر کوچک در نگاه، بسیاری از خطاهای احساسی را از ریشه حذف می‌کند.